Veel reizigers haasten zich in een huurauto door Schotland en zien vooral de bekende trekpleisters. Wie kiest voor een vakantie naar Schotland met de trein, doet het anders. U reist in een rustig tempo, ziet het landschap traag veranderen achter het raam en komt op plekken waar de drukte wegvalt. Het spoor brengt u tot in stille valleien, langs de kust en naar dorpen die de meeste toeristen overslaan.
Deze aanpak past bij wie meer wil dan een rijtje hoogtepunten afvinken. U hoeft niet op de weg te letten, niet aan de verkeerde kant te rijden en niet naar een parkeerplek te zoeken. In plaats daarvan leunt u achterover met een kop koffie terwijl de bergen voorbijschuiven. Schotland laat zich zo van een kalmere, persoonlijkere kant zien.
Waarom de trein bij een rustige Schotlandreis past
Schotland is gemaakt voor langzaam reizen. Het treinnet reikt tot in de verre uithoeken, van de zuidelijke heuvels tot de noordkust, en juist die minder bekende lijnen leveren vaak de mooiste uitzichten op. Onderweg stopt u in kleine plaatsen waar u zo een café binnenloopt of een wandeling maakt, zonder gedoe met routes of parkeren. Zulke tussenstops maken soms net zoveel indruk als de grote namen op de kaart.
De reis begint kalm, al op zee. Vanuit IJmuiden vaart de nachtboot van DFDS naar Newcastle, waar u de volgende ochtend uitgerust aankomt en zonder haast op de trein naar Schotland stapt. Geen vroege vlucht, geen lange rijen op een vliegveld en geen stress om de bagage. Wie het klimaat een handje wil helpen, reist op deze manier ook een stuk schoner dan met het vliegtuig. Voor wie de tijd neemt, wordt de reis zelf een deel van de vakantie in plaats van alleen een manier om ergens te komen.
Kastelen en geschiedenis langs de rails
Weinig landen hebben zoveel kastelen per kilometer als Schotland, en veel ervan liggen op loopafstand van een station. In Stirling stapt u uit en ziet u het machtige Stirling Castle al op zijn rots boven de stad staan, met een oud centrum eromheen dat zo uit de middeleeuwen lijkt te komen. Het kasteel speelde een hoofdrol in de Schotse vrijheidsstrijd, iets wat u in de zalen en op de wallen goed voelt, met uitzicht over de rivier de Forth en de omliggende heuvels.
Ook het zuiden verdient aandacht, een streek die veel bezoekers links laten liggen. De Borders Railway rijdt vanuit Edinburgh in ongeveer een uur naar Tweedbank, het hart van de Scottish Borders. Van daaruit bent u zo bij de ruïne van Melrose Abbey en bij Abbotsford, het sprookjesachtige huis van schrijver Walter Scott. Wilt u nog verder het noorden in, dan brengt de Far North Line u tot bij Dunrobin Castle, dat een eigen halte heeft en met zijn spitse torens meer op een Frans kasteel lijkt dan op een Schots slot.
Naar de westkust en de eilanden
Sommige treinritten voelen als een reis naar het einde van het land. De lijn van Inverness naar Kyle of Lochalsh is daar een mooi voorbeeld van: hij kruist het hele noorden van oost naar west, langs lochs en bergen, en eindigt aan de kust recht tegenover Skye. Vanaf Kyle brengt de brug u zo naar dat eiland, met zijn ruige bergketens, verlaten stranden en dorpjes waar de tijd stil lijkt te staan.
Onderweg ligt bij het dorpje Dornie een van de bekendste plekken van het land: Eilean Donan Castle, gebouwd op een klein eiland waar drie zeearmen samenkomen. Verder naar het zuiden komt u met de trein in Oban, de vrolijke havenstad die de poort naar de Hebriden wordt genoemd. Van hier vertrekken veerboten naar eilanden als Mull en Iona, dus u combineert het spoor makkelijk met een dag op zee. Wie van kust, eilanden en zeelucht houdt, vindt in dit deel van Schotland precies de rust waar het om draait.
Whisky, wildlife en het weidse noorden
Ten noorden van Inverness wordt Schotland leeg en weids. De Far North Line volgt de kust richting Thurso en Wick, door een landschap van open heidevelden, eenzame boerderijtjes en een zee die bij elke bocht weer opduikt. Dit is het Schotland van de grote stilte, waar u soms een uur lang niets anders ziet dan land, lucht en water. Voor wie de drukte van het zuiden achter zich wil laten, is dit precies de goede richting.
Wie van whisky houdt, reist via de Highland Main Line naar Aviemore, aan de rand van de Speyside. Deze streek staat bekend als het kloppend hart van de Schotse whisky, met tientallen distilleerderijen op korte afstand. De natuur speelt hier de hoofdrol: in de bossen leven rode eekhoorns en herten, en bij de Moray Firth zwemmen zelfs dolfijnen vlak voor de kust. Neemt u stevige schoenen mee, want de mooiste plekken bereikt u vanaf de haltes te voet. Het noorden beloont iedereen die bereid is om wat verder door te reizen dan de meeste bezoekers.
Zo stelt u uw treinreis samen
De beste tijd voor een treinreis loopt van april tot en met oktober, met de langste dagen en de meeste kans op droog weer in de zomer. Reist u liever met wat minder mensen om u heen, kies dan mei, juni of september, wanneer het licht mooi is en de bekende plekken rustiger zijn. In augustus kleuren de heuvels paars van de bloeiende heide, een van de mooiste momenten van het jaar.
